Verhalen recyclen [repost]

Onlangs sprak ik een leerkracht die vorig jaar een vertelcursus had gevolgd. Ze was razend enthousiast, maar helaas ook enigszins teleurgesteld. Ze had namelijk haar nieuwe vaardigheden door tijdgebrek nog niet toe kunnen passen in de klas, terwijl ze juist daarvoor de cursus was gaan volgen. Ik gaf haar onderstaande tips om verhalen te recyclen: dat scheelt veel kostbare voorbereidingstijd. Ze was er heel blij mee!

[Dit artikel schreef ik oorspronkelijk voor Klas van Juf Linda.]

Science & Storytelling (1)

De zomervakantie lijkt al een eeuwigheid geleden. Maar weet je nog, die hittegolf met temperaturen boven de 40ºC? Precies in die week nam ik in Kerkrade deel aan een Europese conferentie voor vertellers. Op het programma stond onder andere een keuzeworkshop over Science & Storytelling. Daar móest ik natuurlijk bij zijn, want een paar weken eerder had ik net mijn workshop techniek (met verhalen) voor kleuters afgerond.

Help, ze luisteren niet! (3/3)

Je hebt je verhaal goed voorbereid. Je hebt goed nagedacht op welke plekken er ruimte is voor interactie. De sfeer is gezellig en rustig. De kinderen hangen aan je lippen en dan gaat het ineens toch nog mis! Het overkomt zelfs ervaren vertellers (of leerkrachten) wel eens. De kunst is om je hoofd koel te houden en de kinderen terug te leiden naar het verhaal.

21st century skills: verhalen vertellen voor de toekomst

Verhalen vertellen hoort bij de mens. Voor de uitvinding van boekdrukkunst (en de computer daarna), was verhalen vertellen zelfs dé manier om de geschiedenis en cultuur van je familie, je stam, je volk door te geven. Juist dit oeroude ambacht, het mondeling delen van verhalen, is ook een waardevolle vaardigheid voor de toekomst. Een pleidooi om - in goed Nederlands ;-) - storytelling in te zetten bij het aanleren van de zogeheten '21st century skills'.

Kinderen vertellen verhalen: drie Nederlandse projecten

Afgelopen zaterdag vond in Utrecht een Ontmoetingsdag plaats van de Stichting Vertellen. Het thema was deze keer 'Vertellen door kinderen'. Een aantal vertellers (de meesten tevens leerkracht of docent) presenteerde projecten die zij succesvol met kinderen hebben uitgevoerd. Het was een bijzonder inspirerende dag, die veel discussie opriep over de rol die vertellers kunnen hebben in het onderwijs. Een tijd geleden beschreef ik naar aanleiding van het Europees congres al een aantal projecten over vertellen met kinderen. Deze keer alle aandacht voor drie prachtprojecten van eigen bodem.

Zo'n verhaal onthou je!

De afgelopen weken kwam ik niet toe aan het schrijven van een blog. Soms heeft het 'echte werk' even voorrang, vertellen dus. Verhalen zoeken en schrijven, instuderen, uitvoeren. Ik vind het allemaal leuk om te doen, maar de meeste energie krijg ik van de reacties van mijn publiek. Die zijn vrijwel altijd enthousiast (gelukkig wel!) en soms ook leerzaam, zoals deze week.

Vertellen voor kleuters (2): een voorbeeld

Vorige week beschreef ik in een 'basisrecept' hoe je een vertelling voor kleuters kunt vormgeven. Het is geen wet van Meden en Perzen, maar beschrijft globaal hoe ik zelf te werk ga. De uitkomst is iedere keer weer anders. De ene keer gebruik ik alleen een voorwerp bij het vertellen, de andere keer werk ik met liedjes of met plaatjes en weer een andere keer met een combinatie van dit alles. Om je een beeld te geven hoe dat er in praktijk uitziet, beschrijf ik hieronder een voorstelling die ik onlangs zelf gaf.

Leerkrachten moeten verhalen vertellen!

Nederland heeft geen verteltraditie: Nederlanders lezen. Daar is op zich niks mis mee: lezen is onmisbaar voor je ontwikkeling in onze kennismaatschappij en een boek is een fantastische manier om je even terug te trekken uit de vaak harde werkeliijkheid. Ik heb zelf van kindsaf alles gelezen wat maar in mijn handen kwam. Als leerkracht heb ik jarenlang met veel plezier voorgelezen en kinderen en ouders enthousiast weten te maken voor de bibliotheek.

Slechts af en toe nam ik de tijd om een sprookje uit mijn hoofd te leren en aan mijn leerlingen te vertellen. En als ik dat deed, werd ik telkens weer verrast door de aangename spanning en zelfs kippenvel op het moment dat het verhaal begon en iedereen vol verwachting was voor wat komen zou. En telkens weer werd ik verrast door de gezamenlijke zucht van verlichting wanneer alles aan het eind weer goed was afgelopen.

Ruim twee jaar geleden mocht ik zelf ervaren hoe het was om toehoorder te zijn bij een professionele verteller - de Canadees Dale Jarvis - en was op slag verliefd: op vertellen. Luisteren naar een professionele verteller is een magische belevenis. Je wordt meegenomen op de cadans van de woorden, je ziet de beelden die worden beschreven en beleeft het verhaal alsof je er zelf bij bent. De ervaring is vele malen intenser dan bij een voorgelezen verhaal. Hoe was het mogelijk dat ik dit nog maar zo weinig had meegemaakt in mijn leven?

Het vertellen heeft me sindsdien niet meer losgelaten. Na mijn ervaring bij Dale Jarvis ben ik zelf meer gaan vertellen. Eerst nog als leerkracht, aan mijn eigen groep en aan de groepen van collega’s, later als professioneel verteller. Ik heb een training gevolgd om mijn vaardigheden te verbeteren, ik luister regelmatig naar andere vertellers en ik lees alles wat los en vast zit over vertellen.

Steeds meer raak ik ervan overtuigd dat onderschat wordt wat de potentie van vertellen is, voor het onderwijs en voor de samenleving in het algemeen. Het is meer dan het reproduceren van een van buiten geleerd verhaal. Het heeft alles te maken met communicatie en met het samen delen van ervaringen. En daarom verdient vertellen, in de zin van mondelinge overdracht, een plek in het onderwijs, véél meer dan nu het geval is. Om te beginnen als vaardigheid voor leerkrachten, want een goed voorbeeld doet goed volgen, maar ook in het curriculum voor kinderen.