vrijdag 20 december 2013

Een stille nacht en een stille groep acht

Een week of twee geleden schreef ik dat bovenbouwleerlingen van de basisschool meestal smullen van verhalen waarin bloed vloeit. Nou ben ik daar zelf ook niet vies van, maar voor de kerstperiode zocht ik liever een wat minder luguber verhaal om de leerlingen van groep 8 mee te vermaken. Liefst iets dat ook nog een kerstboodschap in zich had. Collega José Biever herinnerde me aan een verhaal over de Eerste Wereldoorlog. Toevallig had ik het zelf al eens in een map gestopt om 'ooit' te gebruiken, dus ik ging ermee aan de slag. Het werd een bijzonder verhaal, met een bijzonder resultaat.

vrijdag 13 december 2013

Het kerstverhaal in een vertelkastje

Eerder deze week verscheen er een gastblog van mij op onderwijsblog Klas van juf Linda.

Op veel scholen is het kerstspel een traditie. Kleuters verkleed als schaap of engel zijn erg schattig, maar vanaf de middenbouw wil je misschien eens wat anders. Denk dan eens aan het vertelkastje: daarmee kunnen leerlingen actief aan de slag met het kerstverhaal en tegelijk werken aan mondelinge taalvaardigheid, creativiteit en sociaal-emotionele ontwikkeling.

In het artikel beschrijf ik hoe je dat kunt aanpakken. Je vindt het hele artikel hier... 

vrijdag 6 december 2013

Hoe eng mag het zijn?

Afgelopen weken moest ik twee keer vertellen voor groep 7 van de basisschool. Gezien de tijd van het jaar lag een sinterklaasverhaal voor de hand. Maar bij kinderen van een jaar of elf hoef je niet aan te komen met een verhaal over zwarte pieten en pepernootjes. Wat dan wel? Toevallig viel mijn oog op een legende over Sint Nicolaas (de echte!), waarin hij drie jongens redt van een herbergier die hen op brute wijze heeft geslacht. Genoeg ingrediënten voor een smeuïg verhaal, leek mij.

vrijdag 22 november 2013

Jaar van het Vertellen - een update

Bijna een jaar geleden schreef ik op dit blog over mijn droom om een Jaar van het Vertellen te organiseren: een jaar waarin de kunst van het vertellen en het belang van vertellen bij een zo groot mogelijk publiek bekend wordt. Naar aanleiding van het artikel kreeg ik tientallen reacties.  Het was duidelijk gelukt om iets los te maken. De afgelopen maanden is achter de schermen druk genetwerkt en gebrainstormd over de mogelijkheden en inmiddels is het Jaar van het Vertellen meer dan alleen maar een droom. Hieronder vat ik samen wat er tot nu toe is gebeurd.

vrijdag 8 november 2013

Sint Maarten voor niet-gelovigen

Komende maandag gaan duizenden kinderen met hun lampionnetje de straat op om Sint Maarten te vieren. Het is van oorsprong een katholiek gebruik, maar ik vraag me af hoeveel kinderen nog weten waar Sint Maarten eigenlijk voor staat (behalve voor snoep aan de deur). Ik mag zelf het verhaal van Sint Maarten vertellen na afloop van de lampionnentocht bij mij in de wijk en heb dus de kans om kinderen iets te leren over de betekenis van het feest. Maar wat vertel je ze dan, als je er geen kerkelijk praatje van wilt maken?

vrijdag 1 november 2013

De monumentendienst en het paard van Sinterklaas

In de herfstvakantie bezocht ik de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed voor een rondleiding. De dienst is gevestigd in een indrukwekkend modern gebouw aan de rand van het oude centrum van mijn woonplaats Amersfoort. Onze begeleidster vertelde enthousiast hoe het gebouw is ontworpen en gaf toelichting bij de tentoongestelde kunstwerken in het gebouw. Maar wat me van de middag het meest is bijgebleven is een verhaal: over het paard van Sinterklaas.

maandag 14 oktober 2013

Kinderen vertellen verhalen: drie Nederlandse projecten

Afgelopen zaterdag vond in Utrecht een Ontmoetingsdag plaats van de Stichting Vertellen. Het thema was deze keer 'Vertellen door kinderen'. Een aantal vertellers (de meesten tevens leerkracht of docent) presenteerde projecten die zij succesvol met kinderen hebben uitgevoerd. Het was een bijzonder inspirerende dag, die veel discussie opriep over de rol die vertellers kunnen hebben in het onderwijs. Een tijd geleden beschreef ik naar aanleiding van het Europees congres al een aantal projecten over vertellen met kinderen. Deze keer alle aandacht voor drie prachtprojecten van eigen bodem.

vrijdag 4 oktober 2013

Verhalen over sport en spel

Vanaf deze week mag ik me gastblogger noemen van het onderwijsblog Klas van juf Linda. Een paar keer per jaar zal ik op dat blog tips geven voor het vertellen in de klas. Ik voel me vereerd dat Linda mij heeft uitgekozen als één van de gastbloggers, want het is een blog dat gelezen wordt door duizenden leerkrachten per maand! Een mooie kans dus om het vertellen onder de aandacht te brengen.
Deze week is het kinderboekenweek (van 2 tot en met 13 oktober) en dat is een mooie gelegenheid om met verhalen aan de slag te gaan. Ik geef in mijn eerste gastblog een paar algemene tips hoe je een verhaal kunt voorbereiden en een lijstje met verhalen die passen bij het thema van de kinderboekenweek, sport en spel. Lees het artikel hier.

dinsdag 1 oktober 2013

PechaKucha: een impressie

Afgelopen donderdag bezocht ik voor de eerste keer een PechaKucha-avond. PechaKucha is een manier om een idee te presenteren aan de hand van 20 afbeeldingen die worden geprojecteerd op een groot scherm. Voor ieder beeld krijgt de spreker precies 20 seconden. Ik was al langer benieuwd naar het effect van deze flitsende manier om een 'verhaal' te presenteren. Luisteren naar mensen die over hun passie vertellen is bovendien altijd inspirerend. Deze week was ik erbij en dit zijn mijn eerste gedachten over het fenomeen PechaKucha.

donderdag 12 september 2013

Het verhaal van 12 september

12 september is de dag dat de Grieken ruim 2.500 jaar geleden een enorme Perzische overmacht in een veldslag versloegen. Het verhaal van de boodschapper die het bericht van de overwinning naar Athene bracht is legendarisch. Het verhaal  - of het nou waar is of niet - vormde eind 19e eeuw de inspiratiebron voor het organiseren van de eerste Marathon-hardloopwedstrijd. Een mooi verhaal voor in de kinderboekenweek dus, die dit jaar 'Sport en Spel' als thema heeft. Ik dook de klassieke geschiedenis in.

vrijdag 6 september 2013

Heel veel leuke verhalen (en Evernote tip 2)

Eerder deze week stelde een beginnend verteller op de Erwaseens-lijst *) een vraag over het zoeken naar (december)verhalen. Hoe vind je in het enorme aanbod het verhaal dat jij leuk vindt om te vertellen? Veel lezen, was één van de tips, én interessante verhalen in een paar steekwoorden noteren. Voor dit laatste gebruik ik Evernote. Voor de vakantie schreef ik al hoe ik Evernote gebruik om mijn repertoire te archiveren . Dit is mijn tweede blog met Evernote-tips voor vertellers,  met als extra een lijst met handige verhalensites.

woensdag 24 juli 2013

Vertellen is reizen en mijn reisverslag staat in Evernote

Men denkt wel eens dat ik een ontzettend goed geheugen heb, omdat ik hele verhalen uit mijn hoofd kan vertellen. Niets is minder waar: ik heb een geheugen als een zeef, echt waar. Aan de ene kant is het 'onthouden' van een verhaal een kwestie van techniek, maar bovendien noteer ik alle verhalen die ik vertel, zodat ik ze later gemakkelijk kan hergebruiken. Sinds een jaar gebruik ik voor mijn vertelarchief het programma Evernote.  Ik kan het iedereen aanraden - als je regelmatig vertelt maar júist ook als je maar af en toe vertelt. Het kan je een hoop tijd besparen.

woensdag 26 juni 2013

F(e)EST voor jonge vertellers

Afgelopen week was ik voor mijn werk in Rome. Niet dat mijn vertelcarrière plots zo'n vlucht heeft genomen dat ik word gevraagd voor optredens in Italië: ik vertegenwoordigde in Rome de Stichting Vertellen op het congres van de Federation for European Storytelling, kortweg FEST. *) Mijn doel was om contacten te leggen voor Wereldverteldag (waarvoor ik me al een paar jaar vrijwillig inzet), maar daarnaast deed ik ook veel inspiratie op voor het vertellen met kinderen en jongeren. Hieronder zal ik een paar van de interessantste initiatieven beschrijven.

woensdag 5 juni 2013

Vleerkens is een loverboy


Er is al veel gezegd en geschreven over sprookjes en hun betekenis. Maar ik denk dat je er niet per se een studie van hoeft te maken om sprookjes te begrijpen. Wanneer ik een sprookje voorbereid om te vertellen aan kinderen, ben ik niet altijd bewust met die betekenis bezig. Maar soms komt dan ineens een inzicht over het verhaal bovendrijven dat blijft hangen.  Zo ging het ook met Vleerkens Vogel. "Die Vleerkens is gewoon een loverboy," dacht ik ineens. Echt waar? Ja, echt! Ik zal het uitleggen.

woensdag 22 mei 2013

Over kiezen, geheime kamers en veren

Onder vertellers is het gebruikelijk om te zeggen dat zij hun verhalen niet zelf kiezen, maar dat de verhalen hén kiezen. Soms is het nodig dat de verteller met het verhaal worstelt en zelf een ontwikkeling doormaakt om het verhaal te kúnnen vertellen. Zo ongeveer. Het klinkt wat zweverig, maar ik kan de waarheid ervan inzien en werd er vandaag op wonderlijke wijze mee geconfronteerd tijdens een zoektocht naar een geschikt verhaal.

zaterdag 27 april 2013

Verhalen voor het flanelbord

Dit is mijn derde en (voorlopig) laatste artikel in een serie over vertellen met het flanelbord. Eerder beschreef ik al mijn eigen ervaringen en gaf ik tips voor het maken van je eigen bord en viltfiguren. Maar het gaat natuurlijk om het verhaal dat je ermee vertelt. Dit mag niet te ingewikkeld zijn. Een eenvoudige structuur is belangrijk: opsommingen en herhalingen doen het goed op het flanelbord. Het aantal personages (dat kunnen ook dieren zijn) of voorwerpen moet beperkt zijn. Hieronder geef ik een paar suggesties voor verhalen.

woensdag 17 april 2013

Flanelbord maken: tips

In mijn vorige blog schreef ik hoe je het flanelbord kunt inzetten bij vertelactiviteiten met jonge kinderen. Een flanelbord is eenvoudig zelf te maken en hoeft niet veel te kosten. Het maken van viltfiguren voor bij de verhalen is ook niet echt moeilijk als je weet hoe je het moet aanpakken. Hieronder geef ik je een paar praktische tips.

vrijdag 12 april 2013

Flanelbord uit het stof

Misschien ken je het nog wel: het flanel- of viltbord. Het werd vroeger gebruikt op de zondagsschool om bijbelverhalen te illustreren. Af en toe zie je er nog één in de letterhoek in een kleuterklas. Maar de meeste borden zijn geēindigd bij het grof vuil of staan te verstoffen in een schoolmagazijn. Zonde, want het flanelbord is ideaal voor vertelactiviteiten met jonge kinderen.

vrijdag 15 maart 2013

20 maart wereldverteldag: wat doe jij?

Volgende week woensdag, 20 maart, is het wereldverteldag. Vertellers uit de hele wereld gebruiken deze dag om hun vak meer bekendheid te geven. Ondergetekende zit in de commissie die wereldverteldag in Nederland coördineert. Deelname is echter niet voorbehouden aan professioneel vertellers: iedereen kan meedoen!

vrijdag 8 maart 2013

Lang leve het Grimm-jaar! - met tip om zelf te doen

In 2012 was het 200 jaar geleden dat de gebroeders Grimm hun wereldberoemde sprookjesboek publiceerden. Voor veel verhalenvertellers was dit aanleiding om 2012 tot 'Grimm-jaar' te bombarderen en de sprookjes van Grimm in hun repertoire op te nemen. Groot was vervolgens de verwarring toen bekend werd dat o.a. het degelijke Meertens Instituut en sprookjesgigant De Efteling dít jaar op 14 maart een groot Grimm-symposium organiseren ter gelegenheid van het jubileum. Zaten de vertellers soms verkeerd?

vrijdag 1 maart 2013

Zo'n verhaal onthou je!

De afgelopen weken kwam ik niet toe aan het schrijven van een blog. Soms heeft het 'echte werk' even voorrang, vertellen dus. Verhalen zoeken en schrijven, instuderen, uitvoeren. Ik vind het allemaal leuk om te doen, maar de meeste energie krijg ik van de reacties van mijn publiek. Die zijn vrijwel altijd enthousiast (gelukkig wel!) en soms ook leerzaam, zoals deze week.

vrijdag 11 januari 2013

Mijn wens voor 2014

Het jaartal in de titel van dit stuk is geen tikfout. Ik bedoel écht 2014, ook al is 2013 nog maar net begonnen. 2013 werd door de Vlaamse en Nederlandse Stichting Lezen  uitgeroepen tot "Jaar van het Voorlezen". Toen ik hierover in het afgelopen najaar hoorde, was mijn eerste reactie: "En daarna wordt 2014 Jaar van het Vertellen!". Die gedachte heeft me niet meer losgelaten.