maandag 26 maart 2018

Project: Tijd voor verhalen

In april begin ik met een spannend vertelproject voor groep 1 en 2 van de basisschool. Tien weken lang ben ik een dag per week te gast op de basisschool bij mij in de straat. Wekelijks vertel ik een nieuw kort verhaal in de kring. Daarna ga ik tijdens de werkles van de groepsleerkracht met groepjes kinderen aan de slag met het vertelde verhaal. We gaan spelen, tekenen, knutselen en vertellen, met als doel het bevorderen van de mondelinge taalvaardigheid. Het is tijd voor verhalen in de klas!


Vertellen met kinderen
Het project is de afsluiting van de meerjarige opleiding 'Vertellen met en voor kinderen', die ik volg bij de Vertelacademie. Tijdens deze opleiding ligt de nadruk niet op het geven van voorstellingen voor kinderen, maar op het uitvoeren van activiteiten waarbij kinderen zelf (mee)vertellen. Het eindproject kan educatief zijn of recreatief. Met mijn achtergrond lag een onderwijsproject met kleuters het meest voor de hand.

Inspiratie uit Berlijn
Grootste inspiratiebron voor mijn project is het project ErzählZeit uit Berlijn. ErzählZeit geeft het taalonderwijs een creatieve impuls door middel van het vertellen van traditionele verhalen. Professionals vertellen een heel schooljaar lang wekelijks een sprookje in de klas. Er wordt gewerkt aan luisterhouding en kinderen worden uitgedaagd het gehoorde na te vertellen. De resultaten zijn indrukwekkend.*) Dit jaar viert het project zijn tienjarig jubileum.

Vertaling naar de Nederlandse kleuterklas
In mijn project neem ik de wekelijkse bijeenkomsten en het principe van 'vertellen - luisteren - doorvertellen' over van Erzählzeit.  Daarnaast vind ik het belangrijk dat de aanpak herhaalbaar is voor een gewone groepsleerkracht; hopelijk wordt er ook met verhalen gewerkt als ik weer weg ben! Ik sluit daarom zoveel mogelijk aan bij de gebruikelijke routine in kleutergroepen, met kring en werkles. Ook qua materiaal ga ik uit van wat aanwezig is op school of voor een beperkt (klasse)budget verkrijgbaar is.

Creatief taalonderwijs
Mijn doelstelling is het bevorderen van de mondelinge taalvaardigheid van leerlingen. De leerlijnen taal gebaseerd op de wettelijke referentieniveaus geven veel aanknopingspunten voor het werken met vertelde verhalen.
Bij mijn vervolgactiviteiten gebruik ik veel verschillende, meest creatieve, werkvormen, zodat ik een appel doe op verschillende talenten van de leerlingen. Een taal leer je immers niet alleen cognitief, maar (vooral) ook spelenderwijs.

Een lente vol verhalen
Vanaf volgende week tot half juni voer ik mijn project uit. Mijn verhalen sluiten aan bij de tijd van het jaar: ze gaan over lente, dieren en planten. Iedere les koppel ik met behulp van een handpop terug naar het verhaal van vorige week, vertel ik een nieuw verhaal en doe ik met twee groepjes een vervolgactiviteit tijdens de werkles. Gedurende het project richten we een verhalentafel in en doen we verslag in een 'verhalenboek'.

Evaluatie
Na afloop evalueer ik natuurlijk het resultaat. Daarvoor heb ik onder andere een beknopte lijst met observatiepunten gemaakt.  De groepsleerkrachten vullen die vooraf en na afloop in voor vijf leerlingen. Ik hoop uiteraard op een waarneembaar resultaat. Daarnaast zal ik natuurlijk gesprekken voeren met de leerkrachten over het verloop van het project.

Het gaat verder!
Maar daarmee is het voor mij niet af. Vertellen is een sterk didactisch hulpmiddel is en ik wil dit graag laten zien aan (aankomend) leerkrachten.  Ik heb alle vertrouwen in een positief resultaat en wil het project volgend jaar aan meer scholen gaan aanbieden. Om te beginnen mag ik het in ieder geval - als afsluiting van mijn opleiding - in het najaar presenteren op de Pabo in Leiden. Daar ben ik superblij mee en ik hoop dat ik er veel mensen mee kan inspireren!

UPDATE: lees verder over het verloop van het project in dit vervolgartikel!

*) In 2011 werd het effect van Erzählzeit geëvalueerd. Ik maakte hiervan een samenvatting, die je op mijn website kunt downloaden.