donderdag 22 september 2011

Helden en zo...

Oktober is een drukke maand voor de verteller: kinderboekenweek (5 t/m 15 oktober) èn Maand van de Geschiedenis. Dat vraagt om verhalen! (Vreemd genoeg ben ik deze keer vooral druk met andere projecten dan bovengenoemde, maar dat terzijde.)

Voor wie zich wil voorbereiden op de kinderboekenweek is er de optie om het thema - Helden - gewoon te combineren met de Maand van de Geschiedenis: dan sla je twee vliegen in één klap. De Stichting Lezen heeft een aantal suggesties op een rijtje gezet om boeken uit de jeugdliteratuur te gebruiken die aansluiten bij de Canon van de Geschiedenis. Deze tips met de titel "Superhelden van héél, héél lang geleden" kun je downloaden op de Kunst van Lezen website.

Het thema Helden lijkt velen aan te spreken, want de stroom van ideeën die mij bereikt via mail en twitter lijkt wel eindeloos. Een kleine selectie van projecten die mij opvielen:

Heldhaftige Helden: originele kunstzinnige ideeën voor groep 3 t/m 8
Mythen, legenden en fabels, over helden in verhalen: lesideeën voor kunst- en zaakvakken voor groep 3 t/m 6
Een mooie boekenlegger om te bestellen voor de kinderen

zondag 18 september 2011

Een gewaarschuwd mens...

Je kent ze wel, die e-mailberichten waarin je wordt gewaarschuwd voor het een of ander en waarin je verzocht wordt het bericht door te sturen naar je hele adressenbestand. Bij mij gaan ze in negen van de tien gevallen rechtstreeks naar de digitale prullenmand.
Vandaag ontving ik echter onderstaand bericht. Niet serieus genoeg om de (waarschijnlijk overvolle) mailbox van mijn contacten mee te vervuilen. Maar te leuk om zomaar voorbij te laten gaan.
Hoort en vertelt voort!
Hier volgt een ernstige waarschuwing:

Na eerdere ´grimmige´ berichten over wolven in Duitsland, blijkt er nu ook in Nederland een wolf gesignaleerd te zijn!

Boswachter Harald van den Akker van Natuurmonumenten heeft de afgelopen week diverse meldingen van wandelaars gehad, dat zij een wolf hebben gezien op de Ramenberg op de Veluwe. De boswachter houdt er rekening mee dat die meldingen kloppen, aldus de organisatie zaterdag.

I.v.m. met de aanwezigheid van de wolf, is voor heel Gelderland en de aangrenzende provincies Brabant en Overijssel de code ´rood´ uitgeroepen.

De politie waarschuwt ouders, om hun kinderen niet alleen het bos in te laten gaan. Een ieder wordt afgeraden om van de gebaande paden af te dwalen. Er wordt momenteel crisisberaad gevoerd over de te nemen maatregelen ter bescherming van alleenstaande grootouders. Tot nader bericht zijn alle verloven van jagers ingetrokken.

Een ieder die een wolf meent te zien, wordt nadrukkelijk verzocht om dit zo spoedig mogelijk te melden bij de plaatselijke sprookjesverteller.

Specialisten vrezen, dat het probleem van binnendringende sprookjesfiguren in de aanloop naar 2012 sterk zal toenemen. Volgend jaar is nl. het 200-jarig jubileum van het sprookjesboek van de gebroeders Grimm. Er gaan geruchten rond over een geheim genootschap van sprookjeswezens, die in 2012 de macht over de moderne maatschappij willen overnemen. Wordt dit het einde van onze beschaving?

Kortom: weeswaakzaam, en stuur deze waarschuwing door aan al je contacten!



Bron afbeelding: Wikimedia Commons

(Met dank aan collega-verteller Harro Teeuw)

maandag 12 september 2011

Van Vrouw Holle naar Freya en weer terug

Regelmatig laat ik me zo meeslepen bij de voorbereiding voor het vertellen van een verhaal, dat ik mezelf plotseling terugvind bij iets heel anders dan het oorspronkelijke verhaal. Zo verging het me ook weer eens bij Vrouw Holle.

Het verhaal gaat - zoals wellicht bekend - over een lief en knap meisje dat alsmaar moet werken van haar gemene stiefmoeder. In tegenstelling tot haar lelijke zuster, die mag luieren dat het een aard heeft. Op een dag moet de ijverige dochter wol spinnen, tot bloedens toe, en wanneer ze de met bloed besmeurde spoel wil schoonmaken valt deze in de put. Het meisje springt haar spoel achterna en komt zo terecht bij Vrouw Holle.

Terwijl ik dit begin van het verhaal overdenk, vraag ik me af hoe dat toch ook alweer zit met zo'n spinnenwiel? Hoe kan je daar nou bloedende handen van krijgen? Doornroosje prikt zich inderdaad aan een spinnenwiel en de gemene zus in Vrouw Holle prikt zich in de tweede helft van het verhaal met opzet in haar vinger. Is dat wat er gebeurt met het lieve meisje, of gaan haar handen stuk van het harde werken en de wol die er aldoor langs schuurt? Voor de dramatiek in het verhaal gaat mijn voorkeur uit naar het laatste scenario, maar om er zeker van te zijn ga ik toch maar eens plaatjes van spinnenwielen googelen.

De eerste plaatjes maken me niet veel wijzer - je ziet niets van de handeling van het spinnen. Wikipedia dan maar? Daar kom ik onder andere te weten dat het huidige spinnenwiel met voetaandrijving ergens rond 1520 in Duitsland is uitgevonden. En dan gebeurt het... Onderaan, onder het kopje "trivia" staat "Frigg spint de wolken". Ik zie gelijk voor me hoe een pluizige wolkenmassa verandert in een schitterende zilverachtige draad. Mooi!... en klik op de link.

Het volgende ogenblik zit ik middenin een beschrijving van de Noorse mythologie en een etymologische uitleg van de naam Frigg. Zij is de "moedergodin" en behalve godin van het huishouden en huisvlijt ook de godin van de liefde en sexualiteit. Ze is ook bekend als Frea of Frika (Wagner). Sommigen zeggen dat Freija en Frigg één en dezelfde zijn, anderen zeggen weer van niet. Ons woord "vrijen" schijnt etymologisch verwant te zijn aan haar naam. Vrouw Holle, die sneeuw uit haar kussens schudt, heeft ook verwantschap met de wolkenspinster. Zit wel iets in: sneeuw en wolken, dat heeft duidelijk met elkaar te maken.
Hé... Vrouw Holle! Was dat niet waar ik eigenlijk mee bezig was? O jee...

Ach, het heeft me in ieder geval weer een stukje voor mijn blog opgeleverd. En een mooi plaatje. "Frigg spint de wolken." Prachtig hè? En over de techniek van het spinnen ben ik inmiddels meer te weten gekomen op YouTube.


Guerber, H. A. (Hélène Adeline) (1909). Myths of the Norsemen from the Eddas and Sagas.

dinsdag 6 september 2011

Kindermediaweek? Lees eens een boek!

Deze week (van 3 tot 9 september) is door Mediasmarties uitgeroepen tot kindermediaweek. Mediasmarties is een onafhankelijke website die ouders en andere opvoeders helpt om tv-programma's, computerspellen en websites te vinden die passen bij de ontwikkeling van hun kind. Op de website vind je recensies van allerlei media, waarbij deze keer niet gekeken wordt naar wat schadelijk is voor het kind (zoals bij de bekende icoontjes van de Kijkwijzer, wanneer er sprake is van bijvoorbeeld geweld of sex), maar juist naar wat geschikt is voor het kind.

Deze week organiseert Mediasmarties dus de eerste keer een kindermediaweek, met lespakketten voor onderwijs en kinderopvang, een debat en een uitreiking van awards (bekijk het complete programma op de website). Bij alle activiteiten staat de positieve kant van media centraal en eens niet de risico's, waar al zoveel over wordt geschreven.
Ik heb zelf al vaak genoeg geschreven over de mogelijkheden die digitale prentenboeken bieden, en denk dat we nog veel (positiefs!) gaan beleven met het educatief gebruik van tabletcomputers en bijbehorende apps, dus ik juich deze positieve houding in de Kindermediaweek van harte toe.

Maar...
... er zijn natuurlijk ook nog boeken. Laten we dat vooral niet vergeten. (Of vertelde verhalen - helemaal zonder boek - waar helaas nog minder aandacht voor is). En soms haakt zo'n "echt" boek op humoristische wijze in op die nieuwe technologische ontwikkelingen.
Uitgerekend aan het begin van de kindermediaweek las ik in het laatste nummer van De Wereld van het Jonge Kind een recensie over "Het is een boek":
Kan je ermee bloggen, twitteren, of sms'en? Nee, het is een boek. Kun je naar beneden scrollen? Zit er een muis bij? Moet hij niet in de oplader? Neehee, het is een boehoek.
Aap leest het boek en Ezel die op de laptop bezig is, snapt er helemaal niets van: een boek? Dan mag hij het boek eens inzien en begint hij te lezen. Aap wil het terug, maar Ezel wil lezen en belooft het boek weer op te laden als hij het uit heeft.
Deze beschrijving was voor mij genoeg om het op mijn verlanglijstje te zetten. Kan alleen maar leuk zijn. En het biedt ook nog eens een mooi aanknopingspunt om met kinderen in gesprek te gaan over boeken, computers en andere media. Mooi toch in deze kindermediaweek?

Het is een boek
Lane Smith
Uitgeverij Lemniscaat, €11,95
ISBN 9789047703075



UPDATE
Via de pagina van Lemniscaat kwam ik ook nog dit filmpje van het boek tegen. Hij is echt leuk. Op de YouTube pagina van het filmpje vind je ook nog een link naar een (Engelstalige) biebjuf die het prentenboek in zijn geheel voorleest.