dinsdag 1 oktober 2013

PechaKucha: een impressie

Afgelopen donderdag bezocht ik voor de eerste keer een PechaKucha-avond. PechaKucha is een manier om een idee te presenteren aan de hand van 20 afbeeldingen die worden geprojecteerd op een groot scherm. Voor ieder beeld krijgt de spreker precies 20 seconden. Ik was al langer benieuwd naar het effect van deze flitsende manier om een 'verhaal' te presenteren. Luisteren naar mensen die over hun passie vertellen is bovendien altijd inspirerend. Deze week was ik erbij en dit zijn mijn eerste gedachten over het fenomeen PechaKucha.

Negende PechaKucha Night
In mijn woonplaats Amersfoort worden sinds 2010 PechaKucha Nights georganiseerd. Op 26 september was de negende editie, met zes presentaties voor de pauze en zes daarna. Ik begreep dat dit de standaardindeling is van een PechaKucha avond.
De line up was gevarieerd: van keramiekkunstenaar tot architect, van docent tot innovatie-adiviseur.

Tijd is onverbiddelijk
Het strakke 20 x 20 seconden format leidde soms tot amusante taferelen, want de beelden op het scherm lopen automatisch door, wat er ook gebeurt. Een zin als "Ojee, ik ben nu geloof ik écht een heel stuk kwijt", passeerde meerdere keren de revue op deze avond. 
Verrassend genoeg was er ook een spreker die zó snel sprak, dat hij halverwege bijna drie beelden vóór liep op het scherm en juist daardoor even de kluts kwijt was.

Komisch hoogtepunt
Een hoogtepunt van de avond vond ik Duo Ondersteboven, dat de draak stak met het hele PechaKucha-concept: zij vulden de volle 6 minuten en 40 seconden met het zoeken naar een geschikte plek op het podium - begeleid door het indringende getik van een wekker. Het resultaat was bijzonder komisch en daarmee maakte het duo perfect duidelijk wat hun werk inhoudt.

Positieve sfeer
Opvallend was de sfeer van openheid. Ongeacht het onderwerp van de presentatie, en of iemand nou een gelikte show gaf of stond te hakkelen: iedere deelnemer kreeg dezelfde warme aandacht en een groot applaus. Dat laatste had iedere deelnemer ook verdiend, alleen al voor zijn of haar moed om zich voor een zaal vol mensen te onderwerpen aan het keiharde regime van 20x20. Ga er maar aan staan!

Gebruik van beelden
Ik was bij aanvang vooral nieuwsgierig naar het effect van de geprojecteerde beelden, want daarin onderscheidt PechaKucha zich juist van een 'gewone' presentatie met Powerpoint.
Het viel me op hoe verschillend de sprekers de beelden gebruikten. Een aantal presentaties ging over concrete onderwerpen (natuur in gebouwen, keramiek), dus daar lag het gebruik van foto's van het besprokene voor de hand. Maar hoe illustreer je een abstract idee, zoals 'innovatie' of 'improvisatie'?
 
Geslaagde en minder geslaagde oplossingen
Improvisatie-acteur en trainer Marcoen Hopstaken smokkelde door afbeeldingen van tegeltjeswijsheden te gebruiken - stiekem toch tekst in plaats van beeld, maar wel met humor gebracht.
Andere sprekers zochten het in afbeeldingen uit de sector van het door hen gepresenteerde project, zoals onderwijs of ouderenzorg. Sommige van die beelden bleken teveel op elkaar te lijken. Het publiek letter er dan niet echt meer op en de spreker had er zelf geen steun meer aan wanneer hij de tekst kwijt was.

Tekst versus beeld
Dat vond ik sowieso opmerkelijk: het aantal sprekers dat zijn tekst kennelijk letterlijk van buiten had geleerd. Ik begrijp dat het houvast geeft, maar het is ook dé manier om stukken te vergeten.
Naar mijn idee zou van buiten leren niet nodig zijn, als je écht sterke beelden bij je verhaal zoekt. Dat is immers de manier waarop goede verhalenvertellers hun verhaal onthouden: met beelden. Zij zien de film in hun hoofd en schilderen met woorden wat ze zien.

Het verhaal van Henk
Eén presentatie sprong er voor mij uit, namelijk die van Rob Bosveld (ik hoop dat ik de namen nu niet verwisseld heb). Qua inhoud was het voor mij misschien niet het interessantste verhaal - het ging over marketing -  maar de vorm is me bijgebleven. Hij vertelde het verhaal van Henk. Henk is ondernemer en wil zijn zaak laten bloeien. Tijdens een concert van Coldplay bedenkt Henk dat hij geen klanten nodig heeft, maar fans.

Beelden die helpen
In geen enkele presentatie op deze avond waren de beelden zo ondersteundend als hier.  Op de eerste dia werden we met een foto voorgesteld aan Henk. En die foto kwam op elke volgende dia terug: Henk bij Coldplay, Henk aan het werk, Henk aan het crowdsurfen. Doordat steeds hetzelfde statische fotootje van Henk in een ander beeld was geplakt, had het een enigszins komisch effect. Maar we identificeerden ons wel met Henk en zijn probleem en zagen hoe hij het oploste.

PechaKucha voor verhalen
Het verhaal van Henk laat zien dat je PechaKucha goed kunt gebruiken voor het vertellen van een zakelijke boodschap in de vorm van een verhaal. De vraag die dan bij me opkomt is of je PechaKucha ook kunt gebruiken voor andere soorten verhalen. Ik bedoel dan verhalen zoals ik, als verhalenverteller, die meestal vertel: sprookjes en legendes, maar ook (historische) waargebeurde verhalen.

Uitdaging voor vertellers
Normaliter schept een verhalenverteller met zijn woorden de beelden in het hoofd van de luisteraar. Kunnen beelden op een groot scherm daar iets aan toevoegen? Of verstoren ze de verbeelding van de luisteraar?  En het strakke format van 20x20: belemmert dat de ontwikkeling van het verhaal, of kun je daarmee juist de vaart erin houden?
Ik vind het wel een uitdaging om daar eens over na te denken en wellicht eens het een of ander uit te proberen. Een concreet idee heb ik nog niet. Maar als het zich aandient, laat ik het je weten.



Ik ben helaas vergeten foto's te maken van de PechaKucha Night. Deze stopwatch komt van Wikimedia Commons.