woensdag 24 juli 2013

Vertellen is reizen en mijn reisverslag staat in Evernote

Men denkt wel eens dat ik een ontzettend goed geheugen heb, omdat ik hele verhalen uit mijn hoofd kan vertellen. Niets is minder waar: ik heb een geheugen als een zeef, echt waar. Aan de ene kant is het 'onthouden' van een verhaal een kwestie van techniek, maar bovendien noteer ik alle verhalen die ik vertel, zodat ik ze later gemakkelijk kan hergebruiken. Sinds een jaar gebruik ik voor mijn vertelarchief het programma Evernote.  Ik kan het iedereen aanraden - als je regelmatig vertelt maar júist ook als je maar af en toe vertelt. Het kan je een hoop tijd besparen.

Vertellen is als reizen
Wanneer ik een verhaal vertel, heb ik het niet letterlijk uit mijn hoofd geleerd. Je kunt het beter vergelijken met een verslag aan je vrienden over je vakantie: je ziet de beelden - op foto's of in je hoofd - en vertelt wat je hebt gezien en hebt meegemaakt. Je vrienden worden even deelgenoot van je avonturen, zij zien voor zich wat je beschrijft. Op dezelfde manier neemt een verhalenverteller zijn toehoorders mee op reis naar een fictieve locatie. Beeld voor beeld beschrijft hij wat er gebeurt en geeft hij woorden aan de 'kiekjes' in zijn hoofd.

Reisverslag
Wanneer we op vakantie gaan, maken we foto's en houden sommigen zelfs een dagboek bij. Dat helpt om ook na langere tijd de herinneringen van de vakantie terug te halen. Voor de verhalen die ik vertel doe ik dat niet anders. Van ieder verhaal maak ik een 'verslag': ik maak een puntsgewijze samenvatting van de achtereenvolgende scènes. Ik doe dat in woorden, maar in feite kan je ook van iedere scène een snelle schets maken, zodat je een soort storyboard krijgt: net als je vakantiekiekjes vertelt die opeenvolging van scènes het hele verhaal.
Daarnaast noteer ik feitelijke informatie zoals de titel van het verhaal, bronvermelding en eventuele auteur, hoe lang het duurt om te vertellen, voor welke doelgroep het geschikt is en trefwoorden of thema's.

Chaos in Word
Aanvankelijk maakte ik mijn verslagjes met behulp van Word, met als naam de titel van het verhaal. Maar naarmate mijn repertoire zich uitbreidde, werd het mapje met documenten in mijn verhalenarchief steeds onoverzichtelijker. Het was lastig om een bepaald verhaal op te zoeken, omdat veel titels beginnen met hetzelfde lidwoord of omdat ik me de exacte titel niet herinnerde. Daarnaast wou ik mijn verhalen kunnen sorteren zodat ik makkelijker op thema kon zoeken, maar sommige verhalen passen in meerdere categorieën (bijvoorbeeld zowel sprookjes als dierenverhaal).

Toen was er Evernote
Inmiddels gebruikte ik in een heel andere context al ongeveer een jaar het programma Evernote en bedacht dat dit misschien ook geschikt was om voortaan mijn vertelarchief in op te slaan. Evernote is een programma waarin je notities kunt maken en sorteren in 'notitieboeken', die je vervolgens weer kunt combineren tot 'stapels'.
Maar het beperkt zich niet tot een tekstje schrijven: je kunt werkelijk álles in een notitie zetten en het zo archiveren: complete websitepagina's, PDF-documenten, geluidsopnamen, beeldmateriaal, noem maar op. Bovendien kun je verschillende soorten informatie in één notitie combineren. Evernote sorteert alle notities op aanmaakdatum en heeft de mogelijkheid om labels toe te voegen. En last but not least: het is gratis* en werkt op PC, Mac, iPhone, iPad of als webversie en synchroniseert vlekkeloos tussen de verschillende apparaten.

Notitieboek vol verhalen
Ik besloot om een apart notitieboek in Evernote te maken voor mijn verhalenrepertoire. Op die manier staat mijn repertoire in chronologische volgorde, kan ik het labelen met trefwoorden en kan ik de krachtige zoekfunctie van Evernote gebruiken als ik een titel even niet meer weet. Bovendien heb ik mijn verhalen zo altijd en overal ter beschikking: het is al eens voorgekomen dat ik de naam van een belangrijk personage was vergeten en die op het laatste moment met mijn telefoon heb kunnen opzoeken!

Evernote forever!
Ik archiveer mijn repertoire nu ongeveer een jaar op deze wijze en ben heel tevreden. Inmiddels heb ik een 'stapel' met meerdere notitieboeken en heb ik mijn oude Word-documenten naar Evernote gekopieerd. Aan de geschreven notities voeg ik soms bijlagen toe met bijvoorbeeld de originele tekst of bijbehorend lied (als PDF of Word-document) en deze kan ik bekijken zonder dat ik daar een andere applicatie voor hoef te starten.
Daarnaast gebruik ik Evernote steeds meer. Inmiddels is het niet alleen mijn archief, maar zet ik het ook in voor toekomstige vertelprojecten. Daarover zal ik een volgende keer meer vertellen. Met Evernote leeft deze verteller in ieder geval nog lang en gelukkig!

UPDATE: in mijn volgende blogartikel beschrijf ik hoe ik Evernote gebruik bij het zoeken naar verhalen die geschikt zijn om te vertellen.

Afbeelding** van een van mijn Evernote notitieboeken:  links een overzicht van de notities, rechts de inhoud van de geselecteerde notitie, bovenaan de labels/trefwoorden


*) De basisversie van Evernote is gratis. Je kunt ook een jaarabonnement nemen waarbij je nog meer functionaliteit krijgt, zoals tekstherkenning in foto's en het kunnen delen van notities met anderen.

**) Voor de weergave kun je kiezen uit verschillende opties: met de notities in een lijst links of bovenaan, notities als picto's en nog veel meer.