dinsdag 5 juni 2012

Kinderachtig? Helemaal niet!

Vorige week schreef ik een stukje over het Waterval Vertelfestival in Zwolle. Ik schreef toen dat het een gezellig evenement is met veel activiteiten voor kinderen. Maar niet alléen voor kinderen. Zelf ben ik zaterdagavond en zondagmiddag naar voorstellingen geweest van buitenlandse vertellers - die kans krijg je immers niet zo vaak dicht bij huis. Van Noorse mythologie tot Indiase Assepoester. Een impressie.

Goden, reuzen en de appels der jeugd
Ik was nog maar amper op het festivalterrein toen ik de eerste tent werd ingesleept om te luisteren naar Ragnhild A. Mørch uit Noorwegen. De Noorse mythologie is voor mij altijd een beetje abracadabra geweest: al die namen en al die plaatsen. Ragnhild heeft daar verandering gebracht. Ze bracht het Noorse scheppingsverhaal zo tot leven,  dat ik Ginnungagap en Ygdrassil nu nog voor me zie.
Op humoristische wijze wist ze bovendien de oude verhalen te verbinden met de moderne wereld, bijvoorbeeld met de waarschuwing dat wie op zoek gaat naar de "Appels der Jeugd" - zoals in haar verhaal -  er niet altijd beter vanaf komt. Verrassend was het dat ze sommige stukken van het verhaal in haar eigen taal vertelde en dat iedereen het vlekkeloos begreep. Klanken en gebaren spreken voldoende tot de verbeelding.

Over een man die moeder wordt
Vertelster Shonaleigh Cumbers gebruikt haar moedertaal weer heel anders bij het vertellen. Ze vertelt sprookjes uit de Joodse traditie en sommige woorden hebben in het Hebreeuws meerdere betekenissen, waardoor een verhaal een diepere laag krijgt. Regelmatig stond Shonaleigh even stil bij zo'n woord om het voor ons toe te lichten.
Dat klinkt heel serieus allemaal, maar Shonaleigh vertelt "uit de losse pols", alsof ze bij je aan de keukentafel zit. Haar verhaal over een gierige rechter die in de waan gebracht wordt dat hij een kind heeft gebaard, was ronduit hilarisch.

Assepoester met een neusring
Ook de Britse verteller van Indiase afkomst, Peter Chand, had de lachers op zijn hand met oorspronkelijke Indiase sprookjes, waarvan wij vele kennen in de variant van de gebroeders Grimm. Zo hoefde Assepoester deze keer geen muiltje te passen, maar een neusring! Natuurlijk trouwden Assepoester en de prins ook deze keer en werd dat uitbundig gevierd, op de Punjabi manier, dat wel: zo leerde Peter Chand ons in de gauwigheid een Indiase dans en kreeg hij de hele zaal in de benen onder begeleiding van zijn handtrom.

Verduveld goed
Muziek en vertellen zijn vaak een gouden combinatie. Dat liet ook The Devil's Violin Company zien: voor mij het hoogtepunt van het festival.  Verteller Daniel Morden vertelt sprookjes van de Roma - een van de bronnen van de West-Europese sprookjes -  begeleidt door viool, cello en accordeon en het resultaat is huiveringwekkend. De stem van Daniel Morden lijkt te betoveren en voert je mee naar magische oorden. Wanneer, aangekomen bij een vijver met daarin drie hoofden van oude mannen - "bobbing, eyes closed and mouths open" - orkest en verteller op duistere toon beginnen te zingen ("wash me!"), lopen de rillingen je over het lijf. Eigenlijk is het niet na te vertellen, maar moet je het zelf meemaken.

Een film in je hoofd
Op zoek naar meer informatie over The Devil's Violin kwam ik een interview tegen met Daniel Morden en hij noemt een vertelvoorstelling een soort "film van de geest":
"A storytelling performance is a kind of cinema of the mind. The storyteller and the musician vanish. The audience is seeing the story inside their mind's eye."
Het Waterval Vertelfestival heeft met haar programmering laten zien dat er voor vertellen, net als in de bioscoop, zowel voor volwassenen als kinderen een volwaardig aanbod is.

In onderstaand filmpje zie je het interview met Daniel Morden en krijg je tegelijkertijd een beeld van zijn betoverende manier van vertellen in combinatie met de muziek van celliste Sarah Moody.