woensdag 30 mei 2012

Selkies

Bij mijn zoektocht naar verhalen voor een voorstelling kom ik al lezende vaak de vreemdste wezens tegen. Bij mijn voorbereiding voor Kinderboekenweek zijn het de selkies. Nooit van gehoord? Lees dan verder!

Wereldreis
Het thema voor de kinderboekenweek 2012 is "Hallo Wereld", over ontdekkingsreizen en andere culturen. Al zeker een maand heb ik in grote lijnen een idee voor een bijpassende vertelvoorstelling. Het verhaal van de Steltenloper vormt daarvoor het raamwerk: een man loopt op enorme stelten de wereld rond en ziet een kleurrijk scala aan landschappen en mensen. Het verhaal wil ik invullen met korte (volks)verhalen die passen bij wat de Steltenloper ziet. Deze week heb ik eindelijk tijd voor het zoeken van geschikte verhalen: een tijdrovende maar erg leuke klus.

Waterwezens
Op een van de platen in het prentenboek staat de Steltenloper midden in zee en steekt zijn hoofd onder water. Daar ziet hij planten en dieren, maar ook een scheepswrak en zeemeerminnen. Dat leek me een mooi aanknopingspunt: er zijn tal van verhalen over zeemeerminnen en andere waterwezens. De gevaarlijke zee spreekt kennelijk erg tot de verbeelding!
Mijn speurtocht naar meerminnen leverde niet zo heel veel op, maar al gauw kwam ik op het spoor van een ander soort wezens: de selkies. En zo zat ik de rest van de dag met mijn gedachten bij mooie vrouwen in een zeehondenvel.

Selkies
De verhalen over selkies, silkies of seal women zijn afkomstig uit Ierland, Schotland en de noordelijke Britse eilanden (Hebriden) tot de Faeröer eilanden en IJsland. Selkies leven in zee als zeehonden, maar eens in de zoveel tijd (vaak bij volle maan) komen ze aan wal in de vorm van een beeldschone vrouw.
In de meeste verhalen wordt een visser betoverd door de schoonheid van de naakte vrouw en steelt haar zijdezachte (silky!) zeehondenvel dat afgestroopt op het strand ligt, waardoor ze niet terug kan keren naar haar woonplaats in zee. De visser trouwt met haar en krijgt kinderen, maar de zee blijft roepen en op een dag vindt de zeehondenvrouw haar vel terug en verdwijnt voorgoed in het water.
In sommige verhalen is er sprake van een achtergebleven eerste echtgenoot (een zeehond dus) die de vrouw opwacht. In andere verhalen komt de vrouw in zeehondengedaante terug om in het water te spelen met haar mensenkinderen.

MacCodrum 
Eén van de bekendste selkie-verhalen is dat van de Schotse MacCodrum-clan. Een van de voorvaderen van de clan is zoals in bovenstaand verhaal getrouwd geweest met een zeehondenvrouw. Het verhaal gaat dat de nakomelingen uit dit huwelijk tot op de dag van vandaag nog dunne zwemvliezen hebben tussen hun vingers en tenen!