vrijdag 27 april 2012

W is van Willemijn

In de maand april neem ik deel aan de A to Z April challenge: iedere dag zal ik een stukje schrijven op mijn blog. Iedere dag een volgende letter,  met iedere dag een personage uit een kinderboek of -verhaal, dat mij inspireert of geïnspireerd heeft. 
W is van Willemijn, die had tien broers en een kat
Ze dopte voor hen bonen, maar werd dat een keer zat
Willemijn is in het grootste deel van het boek Helden op sokken nog naamloos en wordt dan Zus genoemd. Haar tien broers zijn geweldige jongens. Echte kerels, die elke dag op avontuur gaan, terwijl Zus thuis de boontjes dopt. Maar op een dag heeft Zus er genoeg van en aangemoedigd door de kat en gestimuleerd door de verhalen van haar grootmoeder gaat ze ook op avontuur.

En wat voor avontuur! Aan het eind van het boek blijkt Zus de echte held van het verhaal te zijn en haar broers zijn letterlijk en figuurlijk slechts helden op sokken. Tijdens haar wonderlijke avontuur vindt Zus bovendien haar naam ("Wilde meid?" - nee, Willemijn) én die van haar broers. Daarna wordt alles - uiteraard - anders.

Als ik één kinderboek als favoriet mocht uitzoeken, maakt Helden op sokken van Annie Makkink een goede kans. Het boek kreeg de Gouden Griffel in 1999 en dat vind ik helemaal terecht.

Helden op sokken leest als een sprookje, inclusief de voor sprookjes typische begin- en eindformuleringen - maar dan net anders - en talloze herhalingen en rijmpjes/liedjes. De stijl is meer verteltaal dan schrijftaal. Het had zo een mondeling overgeleverd verhaal kunnen zijn.

Daarnaast zit het boek boordevol met taalgrapjes en woordspelingen. Teveel om op te noemen haast. Veel uitdrukkingen krijgen in het boek bijvoorbeeld een letterlijke betekenis ("het hoofd boven water houden", "voor spek en bonen meedoen", "het hoogste lied zingen").
Delen van het verhaal zijn poëtisch:
"Het is een gevoel van flieren en fluiten.
Van achterstevoren en binnenstebuiten.
 Je kunt het niet zien en je kunt het niet horen.
Je voelt het gewoon op je klompen aan." 
Het poëtische wordt nog versterkt door de typografie, waarbij iedere zin, net als in een gedicht, op een nieuwe regel staat.

De vorm is mooi - ik heb het nog niet eens gehad over de sfeervolle illustraties - maar de inhoud ook! Helden op sokken is namelijk  een ongelooflijk spannend verhaal met bovendien een prachtige diepere laag.
Zus gaat op zoek naar het onbekende en staat open voor ongewone dingen (in tegenstelling tot haar broers, die wél opkijken als de kat praat). Als beloning vindt ze haar naam, Willemijn: haar eigen identiteit dus!

En wat ik stiekem het mooiste vind: Willemijn is de naam die ze van haar grootmoeder heeft gekregen. Dezelfde grootmoeder, die haar oude verhalen vertelde, over de Gelaarsde Kat en Roodkapje en de Boze Wolf. Zo zie je maar weer, wat het effect van sprookjes is...

Ken je het boek nog niet? Ga het dan lezen. En geniet. Nu!
Voorlezen kan ook, vanaf een jaar of vijf.



Helden op sokken door Annie Makkink
Illustraties: Marit Törnqvist
Uitgeverij Querido, 1999
ISBN 90 214 7413 1
€ 16,95