zondag 29 april 2012

IJ is van IJzer

In de maand april neem ik deel aan de A to Z April challenge: iedere dag zal ik een stukje schrijven op mijn blog. Iedere dag een volgende letter,  met iedere dag een personage uit een kinderboek of -verhaal, dat mij inspireert of geïnspireerd heeft. 
IJ is van IJzer: als het roest is het lelijk, maar als het glanst is het prachtig
Zo ook IJzeren Hans: hij lijkt een wilde, maar is als een koning zo machtig
Ik las het sprookje van IJzeren Hans (Grimm 136) afgelopen najaar voor het eerst, toen ik in het kader van 200 jaar Grimm eens in de dikke sprookjesbundel dook. Het is vrij lang en (daardoor?) niet erg bekend, maar ik was aangenaam verrast.
Ik heb het nog niet kunnen gebruiken voor een voorstelling, maar dat gaat vast nog wel een keer gebeuren. Een korte samenvatting:

In een woud van een koninkrijk wordt na de verdwijning van talloze jagers een reusachtige wildeman ontdekt. De wildeman wordt opgesloten in een kooi bij het koninklijk paleis en de sleutel van de kooi ligt veilig onder het hoofdkussen van de koningin.
Maar op een dag laat de koningszoon zijn gouden bal in de kooi rollen en laat zich verleiden om de sleutel uit de kamer van zijn moeder te halen en in ruil voor zijn bal de wildeman te bevrijden. De jongen is bang voor de straf van zijn ouders en vlucht mee het bos in met de wildeman.

De wildeman zorgt voor hem, maar in ruil daarvoor moet de koningszoon een geheime bron bewaken. Per ongeluk laat de jongen eerst zijn vinger en later zijn haar in het water hangen en deze veranderen in goud. De wildeman kan nu niet meer voor hem zorgen en stuurt hem de wijde wereld in, maar zegt dat de koningszoon altijd op zijn hulp kan rekenen door in het bos "IJzeren Hans" te roepen.

De koningszoon komt in een ander land en krijgt daar werk als hulpje in het koninklijk paleis. Hij houdt zijn (gouden!) haar voortdurend verborgen onder zijn hoed, maar de prinses ziet het per ongeluk een keer toch.

Wanneer de koning ten strijde trekt en de oorlog dreigt te verliezen, roept de koningszoon in het geheim IJzeren Hans te hulp. Deze vermomt de koningszoon als ridder en geeft hem bovendien een sterk leger mee en de oorlog wordt gewonnen. De koningszoon maakt niet bekend wie hij is en verdwijnt achter de vluchtende vijand aan.

Om de overwinning te vieren, geeft de koning een groot feest, waarbij zijn dochter een gouden appel zal werpen. De ridder die hem vangt mag met haar trouwen. Met hulp van IJzeren Hans vermomt de koningszoon zich weer als ridder en vangt drie dagen achter elkaar de gouden appel, maar gaat er steeds vandoor voordat hij kan worden herkend.

De prinses heeft echter een vermoeden en vraagt de tuinman naar zijn hulpje en zo wordt de koningszoon uiteindelijk ontmaskert. Hij trouwt met de prinses en op de bruiloft komt ook IJzeren Hans: hij blijkt een machtig man. De koningszoon heeft hem verlost van zijn betovering en erft al zijn rijkdommen.

Illustratie van Karl Mühlmeister in Jacob and Wilhelm: Kinder- und Hausmärchen. Reutlingen: Enßlin & Laiblin, 1927.