zaterdag 31 maart 2012

Sprookjesboek

Op de lagere school mochten we een keer ons lievelingsboek meenemen naar school. Ik was een jaar of tien en het was geloof ik kinderboekenweek, dat herinner ik me niet zo goed. Ik weet wèl nog precies welk boek ik meenam: "Sprookjes" van Hans Andersen.
Ik herinner me ook nog goed de reactie van mijn klasgenoten. Ze begrepen niet hoe zo'n saai en ouderwets boek met kinderachtige sprookjes mijn lievelingsboek kon zijn. Ik was diep teleurgesteld.

Mijn sprookjesboek was namelijk niet zomaar een boek. Het was niet de zoveelste uitgave van de welbekende sprookjes, maar een oud boek dat ik had gekregen van mijn opa en dat ooit van zijn zuster - zo heette dat toen nog - was geweest. Het was geschreven in de oude spelling - "visch" in plaats van "vis", "zoo" in plaats van "zo" en "neen" in plaats van "nee" - waardoor het iets mysterieus had: je moest de tekst als het ware ontsleutelen. De paginanummering was een wonderlijke combinatie van romeinse en gewone cijfers, de tekst stond in omlijnde kadertjes en de kleurenplaatjes waren niet gedrukt maar ingeplakt. Niemand anders in mijn klas had zo'n bijzonder boek!



Ik heb het boek nog steeds. Het is inmiddels zo'n honderd jaar oud en nog steeds mijn lievelingsboek. Niet omdat ik zo hou van de sprookjes van Andersen, maar om hoe het boek er uitziet en zelfs om hoe het ruikt. De vergeelde dikke bladzijden, de verweerde kaft en, nog steeds, de plaatjes.
Die ingeplakte plaatjes van Rie Cramer zijn zo mooi en dromerig: volgens mij is daar mijn liefde voor sprookjes écht mee begonnen.

Het gekke is dat ik in het algemeen nog steeds het meest houdt van dit soort ouderwetse, jugendstil-achtige illustraties bij sprookjes. Het is een soort "oer-sprookjesgevoel" dat moeilijk in woorden is te vatten. Ik heb nog maar weinig hedendaagse illustratoren gezien die passen bij dit gevoel. Carll Cneut treft het aardig, in 'Het geheim van de keel van de Nachtegaal' en 'De blauwe vogel'.

Het zal wel net zoiets zijn als met muziek: naar het schijnt blijft de (pop)muziek uit je jeugd de rest van je leven favoriet. Met die muziek ging een nieuwe wereld voor je open.
Rie Cramer opende voor mij de wereld van sprookjes.


De Wilde Zwanen - Rie Cramer, ca. 1915