maandag 12 september 2011

Van Vrouw Holle naar Freya en weer terug

Regelmatig laat ik me zo meeslepen bij de voorbereiding voor het vertellen van een verhaal, dat ik mezelf plotseling terugvind bij iets heel anders dan het oorspronkelijke verhaal. Zo verging het me ook weer eens bij Vrouw Holle.

Het verhaal gaat - zoals wellicht bekend - over een lief en knap meisje dat alsmaar moet werken van haar gemene stiefmoeder. In tegenstelling tot haar lelijke zuster, die mag luieren dat het een aard heeft. Op een dag moet de ijverige dochter wol spinnen, tot bloedens toe, en wanneer ze de met bloed besmeurde spoel wil schoonmaken valt deze in de put. Het meisje springt haar spoel achterna en komt zo terecht bij Vrouw Holle.

Terwijl ik dit begin van het verhaal overdenk, vraag ik me af hoe dat toch ook alweer zit met zo'n spinnenwiel? Hoe kan je daar nou bloedende handen van krijgen? Doornroosje prikt zich inderdaad aan een spinnenwiel en de gemene zus in Vrouw Holle prikt zich in de tweede helft van het verhaal met opzet in haar vinger. Is dat wat er gebeurt met het lieve meisje, of gaan haar handen stuk van het harde werken en de wol die er aldoor langs schuurt? Voor de dramatiek in het verhaal gaat mijn voorkeur uit naar het laatste scenario, maar om er zeker van te zijn ga ik toch maar eens plaatjes van spinnenwielen googelen.

De eerste plaatjes maken me niet veel wijzer - je ziet niets van de handeling van het spinnen. Wikipedia dan maar? Daar kom ik onder andere te weten dat het huidige spinnenwiel met voetaandrijving ergens rond 1520 in Duitsland is uitgevonden. En dan gebeurt het... Onderaan, onder het kopje "trivia" staat "Frigg spint de wolken". Ik zie gelijk voor me hoe een pluizige wolkenmassa verandert in een schitterende zilverachtige draad. Mooi!... en klik op de link.

Het volgende ogenblik zit ik middenin een beschrijving van de Noorse mythologie en een etymologische uitleg van de naam Frigg. Zij is de "moedergodin" en behalve godin van het huishouden en huisvlijt ook de godin van de liefde en sexualiteit. Ze is ook bekend als Frea of Frika (Wagner). Sommigen zeggen dat Freija en Frigg één en dezelfde zijn, anderen zeggen weer van niet. Ons woord "vrijen" schijnt etymologisch verwant te zijn aan haar naam. Vrouw Holle, die sneeuw uit haar kussens schudt, heeft ook verwantschap met de wolkenspinster. Zit wel iets in: sneeuw en wolken, dat heeft duidelijk met elkaar te maken.
Hé... Vrouw Holle! Was dat niet waar ik eigenlijk mee bezig was? O jee...

Ach, het heeft me in ieder geval weer een stukje voor mijn blog opgeleverd. En een mooi plaatje. "Frigg spint de wolken." Prachtig hè? En over de techniek van het spinnen ben ik inmiddels meer te weten gekomen op YouTube.


Guerber, H. A. (Hélène Adeline) (1909). Myths of the Norsemen from the Eddas and Sagas.