maandag 21 juni 2010

Geen indianenverhaal

Bij mijn zoektocht naar mooie verhalen, lees ik regelmatig verhalen van de mensen die wij Indianen noemen: de oorspronkelijke bewoners van Noord- en Zuid-Amerika. Net als veel andere volksverhalen gaan hun verhalen vaak over (onverklaarbare) natuurverschijnselen, dieren en de ontstaansgeschiedenis van de wereld.

Met name de Noord-Amerikaanse Indianenverhalen treffen me vaak door de spiritualiteit en het diepe respect voor moeder aarde en haar bewoners waarmee ze zijn doordrongen. Dit werkt zelfs door in moderner werk van schrijvers met een "native American" oorsprong, zoals Cherokee auteur Craig Strete, waarvan ik het verhaal "Kleine Raaf en de Noordenwind-Reus" deze maand een aantal keer opvoer. De namen van de dieren zijn haast poëtisch (" zalmen met fluwelen ruggen") en ook in dit verhaal wordt benadrukt hoezeer de mens afhankelijk is van wat de natuur ons biedt (in dit verhaal het water en de vis in de rivier).

Al met al is dit iets waar we wat mij betreft wel wat vaker bij stil mogen staan, in onze moderne, geïndustrialiseerde samenleving: we hebben maar één aarde, laten we daar alsjeblieft voorzichtig en respectvol mee omgaan. De recente en alsmaar voortdurende tragedie rondom de BP olieramp laat helaas maar al te goed zien hoe het niet moet.

Daarom heb ik, toen ik vandaag onderstaande oproep las op de weblog van een Amerikaanse kennis, geen moment geaarzeld om hem ook hier te kopiëren. Het gaat niet over verhalen, maar het gaat me wel aan het hart. Lees het en sta er even bij stil op deze midzomerdag.

This is an open letter from Chief Arvol Looking Horse (Present Chief and Keeper of the Sacred White Buffalo Calf Pipe of the Lakota, Dakota, Nakota Nation of the Sioux):

Gulf Coast Oil Spill – Sioux Prayer Request
A Great Urgency
To All Nations

My Relatives,

Time has come to speak to the hearts of our Nations and their Leaders. I ask you this from the bottom of my heart, to come together from the Spirit of your Nations in prayer.

We, from the heart of Turtle Island, have a great message for the World; we are guided to speak from all the White Animals showing their sacred color, which have been signs for us to pray for the sacred life of all things. As I am sending this message to you, many Animal Nations are being threatened, those that swim, those that crawl, those that fly, and the plant Nations, eventually all will be affected from the oil disaster in the Gulf.

The dangers we are faced with at this time are not of spirit. The catastrophe that has happened with the oil spill which looks like the bleeding of Grandmother Earth, is made by human mistakes, mistakes that we cannot afford to continue to make.

I asked, as Spiritual Leaders, that we join together, united in prayer with the whole of our Global Communities. My concern is these serious issues will continue to worsen, as a domino effect that our Ancestors have warned us of in their Prophecies.

I know in my heart there are millions of people that feel our united prayers for the sake of our Grandmother Earth are long overdue. I believe we as Spiritual people must gather ourselves and focus our thoughts and prayers to allow the healing of the many wounds that have been inflicted on the Earth. As we honor the Cycle of Life, let us call for Prayer circles globally to assist in healing Grandmother Earth (our Unc’I Maka).

We ask for prayers that the oil spill, this bleeding, will stop. That the winds stay calm to assist in the work. Pray for the people to be guided in repairing this mistake, and that we may also seek to live in harmony, as we make the choice to change the destructive path we are on.

As we pray, we will fully understand that we are all connected. And that what we create can have lasting effects on all life.

So let us unite spiritually, All Nations, All Faiths, One Prayer. Along with this immediate effort, I also ask to please remember June 21st, World Peace and Prayer Day/Honoring Sacred Sites day. Whether it is a natural site, a temple, a church, a synagogue or just your own sacred space, let us make a prayer for all life, for good decision making by our Nations, for our children’s future and well-being, and the generations to come.

Onipikte (that we shall live),

Chief Arvol Looking Horse
19th generation Keeper of the Sacred White Buffalo Calf Pipe

woensdag 9 juni 2010

Hoera, de moedertaal mag weer!

Tijdens mijn loopbaan in het basisonderwijs heb ik tien jaar gewerkt op wat oneerbiedig een "zwarte" school genoemd wordt. Ik heb het laatste Nederlandse kind van deze school in mjin kleutergroep gehad: daarna was de schoolbevolking jarenlang 100% allochtoon.
Vanzelfsprekend hadden we daardoor regelmatig te maken met ouders die de Nederlandse taal niet of nauwelijks spraken en veel van deze ouders worstelden zelf met de vraag welke taal ze moesten spreken met hun (jonge) kind. Ons advies luidde meestal om vooral de eigen taal te spreken en ook in de eigen taal voor te lezen en spelletjes te doen. (Dit werd in de praktijk gestimuleerd door middel van ouderbetrokkenheidsprogramma's zoals Rugzak, waarvan het concept later is overgenomen in VVE-Programma's)

Onze redenering was dat een ouder die zijn moedertaal gebruikt, zich beter kan uitdrukken, diepgaander gesprekken met kinderen kan voeren, emoties beter kan benoemen, etcetera. (Probeer je maar eens voor te stellen hoe het is om je eigen kind te troosten in een voor jou vreemde taal.) Zo'n ouder zal zijn kinderen beter kunnen begeleiden bij het opgroeien. Het kind ontwikkelt naar alle waarschijnlijkheid een normaal tot goede taalvaardigheid - al is het dan in de moedertaal - en leert normaliter alle dingen die een Nederlands kind ook leert, zoals tellen, het benoemen van kleuren en vormen, het benoemen van gevoelens. Deze kinderen komen misschien wel met een taalachterstand binnen op de basisschool, maar niet (of minder, want het sociaal milieu speelt ook een rol) met een ontwikkelingsachterstand.

Zelfs wanneer ouders enigszins Nederlands spraken, adviseerden we ze toch hun eigen taal te gebruiken. In praktijk bleek namelijk vaak dat kinderen die in zowel Nederlands als de moedertaal opgevoed werden, vaak beide talen gebrekkig spraken: dus ook de moedertaal! Liever één taal goed geleerd, dan twee talen half.

De leidende gedachte voor de kleuterleerkrachten op onze school was dus dat kinderen die als peuter hun eigen taal goed geleerd hebben, op school alleen de vertaalslag hoeven te maken. Deze gedachte werd bevestigd in de praktijk.
Circa eenderde van de instroom in groep 1 was van Turkse afkomst en tweederde Marokkaans-Berbers. Een groot deel van de Turkse kinderen kwam "onaanspreekbaar" - dat wil zeggen zonder enige kennis van het Nederlands - binnen, terwijl veel Marokkaanse kinderen al een aardig woordje Nederlands spraken. Volgens collega's in de bovenbouw bleven de Turkse leerlingen wel moeite houden met de taal, maar lagen hun leerprestaties uiteindelijk in het algemeen hoger.

Uiteraard is dit allemaal natte vingerwerk en spelen er ook een heleboel andere factoren een rol, zoals de cultuur binnen het gezin.
Daarom was ik blij verrast toen ik eerder deze week een artikel las over een wetenschappelijk onderzoek waarin precies het bovenstaande bevestigd wordt:

Allochtone kleuters van wie de ouders relatief vaak Nederlands spreken thuis, beheersen de taal niet beter dan kinderen die thuis vooral de eerste taal (Turks of Berbers) te horen krijgen. Veel belangrijker is het niveau waarop ouders met hun kinderen communiceren.

Kleuters die veel worden voorgelezen en wier ouders op een meer abstract niveau met hen praten in de moedertaal, kunnen die kennis inzetten bij het leren van Nederlands. Die conclusie trekt pedagoge Anna Scheele in het onderzoek waarop zij 11 juni promoveert aan de Universiteit Utrecht.

(Bron: De Volkskrant, lees ook het volledige artikel)
Wij hebben het als leerkracht dus altijd goed aangevoeld!

Neemt niet weg dat het belangrijk blijft voor ouders om Nederlands te leren: om bijvoorbeeld beter te kunnen communiceren met de leerkracht van hun kinderen, maar vooral ook voor een volwaardige plek in de maatschappij. Wanneer je de taal niet spreekt, blijf je afhankelijk van de hulp van anderen.
Maar dat gezeur over verplicht Nederlands spreken met je kind (wie moet dat controleren trouwens?) moet nu eindelijk maar eens afgelopen zijn. Het is gewoon niet nodig en dat is nu gelukkig ook aangetoond.

Lees meer in de samenvatting van het proefschrift (downloadbaar pdf-bestand).

dinsdag 8 juni 2010

Voorleescoaches

In de meeste instellingen voor kinderopvang wordt regelmatig voorgelezen, maar lang niet altijd is het een structurele, terugkerende activiteit. Het kan nog veel beter, en daarom heeft Stichting Kinderopvang Nederland (skon) een training Voorleescoach ontwikkeld. De training bestaat uit twee dagen en een terugkomdag en is ontwikkeld in samenwerking met Stichting Lezen, Sardes, Biblion Gelderland en Vereniging Openbare Bibliotheken.

De cursus gaat niet zozeer in op het voorlezen zelf, maar op de aspecten die belangrijk zijn om een goede voorleescultuur tot stand te brengen. Onderwerpen die aan bod komen zijn: het kiezen van boeken voor een evenwichtige collectie, samenwerking met bibliotheek en boekhandel, welke activiteiten kun je organiseren rondom boeken, het maken van een jaarplanning, waar vind je op internet goede suggesties over boeken.

De voorleescoach organiseert niet zelf alle activiteiten, maar is vooral een spin in het web die in de gaten houdt dat er activiteiten plaatsvinden op een opvanglocatie. Bovendien is de voorleescoach de contactpersoon voor externe organisaties, zoals de bibliotheek.
Bijna alle locaties van skon hebben inmiddels een voorleescoach en nu wil skon ook pedagogisch medewerkers van andere organisaties gaan trainen.

Meer informatie over de training vind je op de website van skon.

(Bron: "Kinderopvang", juni 2010)